Zanim księżyc nauczył się wracać

Człowiek od początku próbował rozpoznać porządek świata. Obserwował słońce, księżyc, zmiany pór roku, wzrastanie i obumieranie roślin. Gdy świat odradzał się według tego samego rytmu, w kolejnych powrotach można było zauważyć ślady tego, co wydarzyło się po raz pierwszy. Mit kosmogoniczny stanowił próbę uporządkowania tego początku. To ludowa opowieść o stwarzaniu świata, wyłaniającego się z ziarenka piasku przyniesionego z dna morza.

Tytułowy księżyc symbolizuje ideę wiecznego powrotu, nieśmiertelnego trwania. Jego rytm pozwala rozpoznać czas, ale zarazem wskazuje możliwość odnowy – to, co znika, może powrócić, a to, co umiera, może ponownie zaistnieć.

Wierzenia ludowe pomagają osadzić ten mechanizm w rzeczywistości, gdy zmiana pogody, zachowanie zwierząt, fazy księżyca, rytm prac polowych czy przemiana pór roku mogą zapowiadać to, co nadejdzie. Człowiek odczytuje świat, a świat odpowiada mu poprzez swoje powtarzające się znaki. Zwyczaje ludowe przechowują pamięć o takim świecie.

Magdalena Maros w swoich pracach sięga po historię początku, łącząc opowieść o kosmogonii z lokalnym surowcem. Wykorzystuje glinę świętokrzyską do realizacji obiektów ceramicznych. Jej prace przywołują pamięć o sposobie doświadczania i odczuwania świata, w którym obserwacja i wierzenie splatały się ze sobą.

Wystawa „Zanim księżyc nauczył się wracać” jest podsumowaniem rezydencji artystycznej Magdaleny Maros, realizowanej w Biurze Wystaw Artystycznych w Kielcach.

Wernisaż: 18 września 2026, godz. 17.30
Miejsce: BWA Kielce, Galeria Dolna, ul. Kapitulna 2
Wystawa czynna: 18 września – 25 października 2026

Materiały do realizacji projektu udostępnili: Cement Ożarów S.A., Holcim Polska, Nordkalk Sp. z o.o., Kopalnia Józefka Sp. z o.o. Sp. k., Świętokrzyska Grupa Przemysłowa INDUSTRIA S.A., Geol-Min sp. z o.o. oraz CERADBUD Sp.j.

Magdalena Maros

Artystka ceramiczka, absolwentka Akademii Sztuk Pięknych im. Eugeniusza Gepperta we Wrocławiu. W 2020 roku uzyskała dyplom z wyróżnieniem w zakresie Sztuki i Projektowania Ceramiki. Ukończyła również pedagogikę na Uniwersytecie Wrocławskim. Obecnie pracuje jako asystentka w Laboratorium Eksperymentów Technologicznych ASP we Wrocławiu. W swojej praktyce bada lokalne surowce, skały, minerały i gliny, które poddaje eksperymentom ceramicznym, wydobywając ich właściwości, kolory i struktury. Interesuje ją materia jako nośnik pamięci oraz ceramika jako medium pozwalające odczytywać geologiczne, historyczne i kulturowe warstwy miejsca. Jest laureatką m.in. Stypendium Artystycznego Marszałka Województwa Dolnośląskiego oraz Nagrody Excellence w 13th “Shiwan Cup” International Youth Ceramic Sculpture and Architectural Ceramics Art Competition w Chinach.