Krajobraz z blizną

Zapraszamy na spotkanie ze sztuką, pamięcią i emocją. Podczas oprowadzania po wystawie połączymy uważne oglądanie dzieł z rozmową i doświadczeniem zmysłowym. Przyjrzymy się porcelanowym rzeźbom Magdaleny Steckiej z cyklu „Formy istnienia”, skupiając się na dotyku, kruchości i relacji człowieka z materią, oraz fotografią Zbigniewa Bzdaka „Magia wspólnoty”, opowiadającym o tożsamości, migracji i sile wspólnoty. Druga część spotkania to wykład z pokazem slajdów o pomnikach i miejscach pamięci w Kielcach i regionie świętokrzyskim, a następnie twórczy warsztat kolażu. Uczestnicy stworzą własne prace inspirowane ideą „krajobrazu z blizną” – symbolicznego śladu historii w przestrzeni i pamięci. Spotkanie zakończy wspólna refleksja i rozmowa o tym, jak sztuka pomaga mówić o doświadczeniach indywidualnych i zbiorowych.

1. Powitanie i wprowadzenie (ok. 10–15 min)

Cele: wprowadzenie uczestników w atmosferę zajęć, określenie zasad zachowania w galerii, przygotowanie do odbioru sztuki.

Przebieg:

  • Powitanie uczestników i krótkie przedstawienie prowadzącego.
  • Omówienie planu warsztatu: część wystawiennicza → część edukacyjna → część twórcza.
  • Krótkie przypomnienie zasad zachowania w przestrzeni galerii (cisza, ostrożność wobec eksponatów, brak dotykania dzieł – z wyjątkiem prac, które są do tego przeznaczone).
  • Wprowadzenie do idei galerii jako miejsca refleksji i dialogu, nie tylko oglądania.

2. Oprowadzanie po wystawie z elementami dyskusji (ok. 35–40 min

Część I: „Formy istnienia” – Magdalena Stecka

Cele: rozwijanie wrażliwości zmysłowej, refleksji nad relacją człowieka z naturą i materią.
Przebieg:

  • Wprowadzenie do twórczości Magdaleny Steckiej – omówienie idei haptyczności (doświadczania sztuki poprzez dotyk).
  • Oglądanie porcelanowych rzeźb – zwrócenie uwagi na fakturę, kształt, relacje z przestrzenią.
  • Pytania do dyskusji:
    • Jakie emocje budzą w Was te formy?
    • Co może symbolizować ruch, kruchość, biel?
    • Jak dotyk może zmieniać sposób postrzegania dzieła sztuki?
  • Krótkie ćwiczenie percepcyjne: zamknięcie oczu, dotknięcie wybranej formy (jeśli to dozwolone) i próba opisania wrażeń słowami.

Część II: „Magia wspólnoty” – Zbigniew Bzdak

Cele: refleksja nad tożsamością, pamięcią i różnorodnością kulturową.
Przebieg:

  • Wprowadzenie do cyklu fotografii dokumentujących życie religijne emigrantów w Chicago.
  • Wspólne oglądanie wybranych fotografii i rozmowa o emocjach, rytuałach, wspólnocie i migracji.
  • Pytania do dyskusji:
    • Jakie historie mogą kryć się za tymi zdjęciami?
    • Co łączy ludzi na tych fotografiach mimo różnic?
    • Jak sztuka dokumentalna pomaga zachować pamięć o ludziach i miejscach?

Podsumowanie oprowadzania: krótkie nawiązanie do idei „krajobrazu z blizną” – przestrzeni, w której zapisane są ślady ludzkich doświadczeń.

3. Część edukacyjna – wykład i pokaz slajdów (ok. 25–30 min)

Temat: Warsztat artystyczno-edukacyjny „Krajobraz z blizną”.
Pomniki i miejsca pamięci w Kielcach i regionie świętokrzyskim

Cele: refleksja nad formami upamiętnienia historii, rozwijanie świadomości lokalnego dziedzictwa.

Przebieg:

  • Krótkie wprowadzenie w temat pamięci w przestrzeni publicznej.
  • Pokaz slajdów: omówienie wybranych pomników i miejsc pamięci – tradycyjnych i współczesnych.
  • Wskazanie, jak forma, materiał, lokalizacja i symbolika wpływają na odbiór dzieła.
  • Dyskusja:
    • Jakie miejsca pamięci znacie ze swojego otoczenia?
    • Czy pomniki mogą mówić o emocjach?
    • Jak współczesna sztuka może upamiętniać historię w nowy sposób?

4. Część twórcza – warsztat kolażu „Krajobraz z blizną”
(ok. 60 min)

Cele: rozwijanie ekspresji artystycznej, łączenie wiedzy historycznej i emocji w formie plastycznej.

Przebieg:

  1. Wprowadzenie: omówienie idei kolażu jako techniki łączenia fragmentów w nową całość – symboliczny gest scalania pamięci, emocji i historii.
  2. Projekcja krótkiego filmu / prezentacji wprowadzającej w temat krajobrazu pamięci (np. przykłady kolaży inspirowanych historią lub przestrzenią).
  3. Instrukcja zadania:
    1. Uczestnicy tworzą własne kolaże na temat „Krajobraz z blizną” – mogą wykorzystać zdjęcia pomników, fragmenty map, gazet, materiały przyrodnicze, tkaniny.
    1. Zadanie: przedstawić symboliczny ślad historii w krajobrazie – osobisty lub wspólnotowy.
  4. Praca indywidualna
    1. W trakcie pracy prowadzący może robić krótkie przerwy na komentarz, inspiracje i fragmenty wykładu (np. o artystach wykorzystujących kolaż w sztuce zaangażowanej).
  5. Podsumowanie pracy: wspólne omówienie wybranych prac, rozmowa o emocjach i skojarzeniach.

5. Zakończenie i refleksja (ok. 10–15 min)

  • Podsumowanie wątków: pamięć, wspólnota, krajobraz, sztuka.
  • Pytania otwarte do uczestników:
    • Co nowego odkryliście o swoim otoczeniu?
    • Jak wasza praca pomaga mówić o trudnych doświadczeniach?
  • Wspólne zdjęcie grupowe

Monika Cybulska

Aktualizacja: